Bilişsel Davranışçı Terapi nedir?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) 1960’lı yıllarda Aaron Beck tarafından geliştirilmiş olup iki temel ilkeyi ele alır. Bunlar bilişsel süreçlerimizin duygu ve davranışlarımızı etkilediği ve davranışlarımızın da düşünce sistemlerimizi ve duygularımızı etkilediği varsayımlarıdır. Terapi süresince kişilerin olayları anlama, onlara anlam yükleme ve yorumlama biçimleri ele alınır ve olumsuz otomatik düşünceler, yanlış inançlar, yanlış algılar muhakemeler üzerinde çalışılır. BDT’ye göre psikolojik problemler kişinin kısmen hatalı ya da yararsız olan düşünme biçimlerine dayanır. Bu hatalı düşüncelerin temelinde hatalı öğrenmeler yatmaktadır. Olumsuz düşünce tarzları, çocukluk deneyimleriyle ilgili olabilir ve kişinin kendisi (örn “Ben kötü biriyim”), başkaları (örn “İnsanlara güvenilmez”) ve dünya (örn “Dünya güvenli bir yer değil”) hakkındaki inançlarının temelini oluşturur.

BDT’nin amacı, olumsuz düşünce tarzlarını belirlemek ve bunlara meydan okumaktır. Böylece bazı düşünceleri ve davranışları değiştirerek ruhsal sorunlara ait belirtileri azaltmak hedeflenir.  Terapinin önemli bir parçası yeni becerilerin uygulandığı ev ödevleridir. Yeni beceriler kazanma uyku alışkanlıklarının düzenlenmesi, davranışsal aktivasyon gibi hedefleri de içerir. BDT ekolünde kullanılan bazı kavramlar şunlardır:

  1. Bilişsel Model: Olayları algılama biçimlerimizin duygu ve davranışlarımızı etkilediği öne sürülür. Algılama biçimimizdeki aksaklıklar veya sorunlar uygunsuz duygulanım ve davranışlara sebep olmaktadır.
  2. Şemalar: Dünyayı algılamamızı, anlamlandırmamızı ve tepkiler üretebilmemizi sağlayan bilişsel yapılarımızdır.
  3. İnançlar: Şemalarımız değiştirilmesi güç ve kesin nitelikte olan temel inançlardır ve varsayımlarımız, tutumlarımız ve kurallarımız tarafından oluşturulurlar.
  4. Olumsuz Otomatik Düşünceler: Mevcut yaşantı içerisinde bir konu ile ilgili birden ortaya çıkan ve o durumla ilgili bir değerlendirme içeren ifadeler ya da zihinsel görüntülerdir. Bu düşünceler inançlarımız doğrultusunda ortaya çıkar.
  5. Bilişsel Çarpıtmalar: Bireyin gerçeği yanlış algılamasına ve yorumlamasına neden olan, düşünce sistemimizdeki sistematik hataların bütünüdür. Bu yapılar negatif duygulanıma ve bireyde yanlış davranışların gelişmesine sebep olabilirler.

Kullanım Alanları Nelerdir?

BDT çocukların, ergenlerin ve yetişkinlerin depresyon, kaygı bozuklukları, yeme bozuklukları, uyum sorunları gibi birçok psikolojik sorunu aşmalarına yardımcı olan bir terapidir. BDT’nin bu sorunları aşmada yardımcı olduğunu gösteren çok sayıda bilimsel araştırma vardır. BDT seansları genellikle 8 ila 12 hafta sürer. Terapist ve danışan problemleri anlamak ve hedefler belirlemek için birlikte çalışırlar.